Een eerste voorwaarde is dat je gezond leeft en eet. Zorg dat je voldoende vitaminen en mineralen, en ook omega 3 vetzuren binnenkrijgt. Probeer dat door middel van voeding te doen, maar zeker wanneer je veel sport, is het praktisch om daarnaast supplementen te gebruiken, zoals Vitamin Complex en Omega 3. Maar hoe gezond je ook leeft, je kunt altijd ergens last van krijgen. En dan is het belangrijk dat je de waarschuwingssignalen van je lichaam weet te herkennen.

Cyberchondrie

Heb je wel eens gehoord van cyberchondrie? Dat lijkt op hypochondrie, met het verschil dat het wordt aangewakkerd door het googelen naar je eigen medische symptomen in een poging die te diagnosticeren. En het probleem is groeiend. Uit onderzoek blijkt dat meer dan 40 procent van de mensen die Google raadpleegt in plaats van de huisarts, daar juist ongeruster door wordt.

Waarschuwingssignalen

Stel je voor dat je een doffe pijn hebt in je ballen. Als je dan gaat googelen, bestaat de kans dat je er vijf minuten later van overtuigd bent dat je zaadbalkanker hebt. Of je vraagt je af waarom die hoofdpijn van gisteren nog niet is weggetrokken en voordat je het weet breekt het angstzweet je uit wanneer je van alles leest over hersentumoren.

Je moet de 'feiten' die je op internet leest dus niet gebruiken om jezelf een terminale ziekte aan te praten, maar je moet wel altijd alert blijven op de waarschuwingssignalen van je lichaam. Wanneer je bijvoorbeeld een moedervlek onderzoekt, moet je blijvende pijn natuurlijk niet negeren. En je moet je testikels controleren op knobbels.

Waarschuwingssignalen

Ogen op de bal

Ex-voetballer John Hartson (vroeger spits bij Arsenal, West Ham, Celtic en Wales) was juist helemaal niet alert. Hij kon prima overweg met een voetbal, maar als het om zijn testikels ging, was er maar weinig balcontact. Hij negeerde de knobbels die hij voelde, totdat het bijna te laat was.

“Pas toen ik last kreeg van vreselijke hoofdpijnen ging ik naar mijn huisarts en zei ik iets over de knobbels,” vertelt Hartson. die op dat moment 34 was. “Binnen enkele dagen werd duidelijk dat de knobbels zaadbalkanker waren en de hoofdpijnen het gevolg van een tumor. Ik had zo lang gewacht met mijn huisarts bezoeken dat de kanker al was uitgezaaid naar mijn longen en hersenen. Als ik de knobbels meteen had laten controleren toen ik ze voor het eerst voelde, had ik mezelf maanden van operaties en slopende behandelingen bespaard.” Je moet dergelijke waarschuwingssignalen dus nooit negeren.

Waarschuwingssignalen

Hartson is inmiddels genezen verklaard en heeft de John Hartson Foundation opgericht, een liefdadige instelling gericht op zaadbalkanker. De stichting gebruikt de welluidende slogan 'Grab life by the balls'. Hartson zegt: “Ik wist niets van de symptomen van zaadbalkanker en het belang van een vroege behandeling. Ik had totaal niet door hoe ik mijn leven in gevaar bracht.”

Hartenleed

Een andere voormalige voetballer en tot voor kort manager van West Ham, Sam Allardyce, was een stuk voorzichtiger toen hij in zijn lichaam waarschuwingssignalen opmerkte. Het ging in zijn geval om pijn in de borst.

“Ik lag te zonnebaden op het strand in Qatar,” vertelt Allardyce. “Ik was ontspannen, maar voelde toch een ongemakkelijk gevoel in mijn borst. Het leek een beetje op het gevoel van een slechte spijsvertering, alleen ging dit maar niet weg. Toen ik thuis kwam ben ik naar de clubarts gegaan. Hij legde een stethoscoop op mijn borst, was niet blij met wat hij hoorde en stuurde me door voor verder onderzoek.”

Waarschuwingssignalen

En dat was geenszins overbodig, want de specialist ontdekte een aderverstopping. “De specialist was blij dat ik zo snel was gekomen, want daarmee heb ik een hartaanval voorkomen. Dat had nog weken of maanden kunnen duren, maar het zou zeker zijn gebeurd als ik er niet op tijd iets aan had laten doen.”

Allardyce onderging een hartoperatie. “Je denkt misschien dat je onkwetsbaar bent, maar dat ben je helemaal niet. En je moet de waarschuwingssignalen van je lichaam niet negeren,” zegt hij. “Voorkomen is beter dan genezen en als iets op de een of andere manier abnormaal voelt, moet je het laten onderzoeken.”

Blijf gezond

Om te voorkomen dat je ziek wordt van het piekeren over je gezondheid wanneer je waarschuwingssignalen bemerkt, hier een aantal tips van Dr. Ajai Seth (@ajaiseth).

Waarschuwingssignalen

Aanhoudende hoofdpijn

“Inspanningshoofdpijn komt vaak voor bij gewichten tillen of zwemmen. Het wordt veroorzaakt door veranderingen van de bloeddruk in de hersenen bij inspanning. Verbeter je houding om spanning op je nek te verminderen. Doe dit door je kin in te trekken en je ruggengraat meer rechtop te houden. Gebruik bovendien goede ademhalingstechnieken bij het tillen van zware gewichten om hoofdpijn tegen te gaan.”

Buikpijn

“Om buikpijn te voorkomen moet je vanaf drie uur voor je training of wedstrijd geen vast voedsel meer eten en zorgen dat je goed gehydrateerd bent. Daarmee voorkom je maagklachten tijdens inspanning.”

Rugpijn

“Goede biomechanica (een juiste houding bij hardlopen of fietsen) kan rugpijn verminderen. Dat komt doordat krachten dan heel anders over je lichaam worden verdeeld. Door minder tijd zittend door te brengen, of dat nu op je werk, thuis of in de auto is, verminder je het risico ook enorm.”

De meest voorkomende waarschuwingssignalen

Waarschuwingssignalen

Maagpijn

  • De symptomen:

Je hebt last van pijn in de maag-/buikstreek die niet na enkele uren overgaat.

  • De boosdoeners:

De meest waarschijnlijke oorzaak is een teveel aan darmgassen. Dat gaat logischerwijs vanzelf over. Maar als de pijn plotseling komt en hevig is, kan het ook komen door onder meer buikgriep, een ontstoken blinde darm, galstenen, een (bloedende) maagzweer, nierstenen, diverticulitis (ontstoken darmwanduitstulpingen), of gewoon een verrekte spier. Langdurige of terugkerende pijn kan een symptoom zijn van het prikkelbare darm syndroom (PDS), gastritis (maagslijmvliesontsteking), blaasontsteking of gewone constipatie.

  • Wat moet je doen?

“Als het voelt als brandend maagzuur, kun je maagzuurtabletten nemen. “Maar als de pijn je functioneren belemmert of als je koorts hebt die niet binnen een uur of twee verdwijnt, moet je je huisarts raadplegen,” zegt Dr. Auldric Ratajczak, assistent medisch hoofd bij gezondheidsinstelling Nuffield Health. Je arts kan je doorverwijzen naar het ziekenhuis.

  • Vervolgstappen:

Een blinde darm wordt over het algemeen verwijderd. Dat is een routine-operatie. Het kan via een kleine incisie (laparoscopie), mits de appendix niet gesprongen is. Daarom is het belangrijk er op tijd bij te zijn. Maagzweren worden vaak behandeld met medicijnen (protonpompremmers). Bij zware galstenen is vaak een operatie nodig om de galblaas te verwijderen. Nierstenen kunnen vergruisd worden met ultrasoongeluid of verwijderd via de blaas. Diverticulitis gaat vaak vanzelf over, maar wordt soms ook met antibiotica behandeld.

Waarschuwingssignalen

Pijn in de borst

  • De symptomen:

Van tijd tot tijd heb je pijn in je borst. Het gaat om een onprettig gevoel of om echte pijn, die zich uitspreidt naar je armen en je nek.

  • De boosdoeners:

Pijn in de borst kan door onschuldige oorzaken zoals zijsteken, een verrekte spier of oprispingen worden veroorzaakt. Maar het kan ook ernstigere oorzaken hebben, zoals refluxziekte, costochondritis of stress. Het aller ergst is toch wel angina pectoris, of natuurlijk een hartaanval (waarbij je uiteindelijk zelf misschien niet eens meer een ambulance kunt bellen).

  • Wat moet je doen?

Na het eten kun je last krijgen van oprispingen. Die verhelp je eenvoudig met maagzuurtabletten. Om gastro-oesofageale reflux (het terugstromen van maaginhoud naar de slokdarm) te voorkomen, moet je minder drank, pittig eten, chocolade en koffie naar binnen werken en proberen met je hoofd wat hoger te slapen. Voor andere terugkerende pijn in de borst moet je je huisarts raadplegen. Die verwijst je dan mogelijk doorverwijst voor een ecg (electrocardiogram). Als je denkt dat je een hartaanval hebt, moet je je huisarts overslaan en meteen 112 bellen of laten bellen.

Waarschuwingssignalen

  • Vervolgstappen:

Een verrekte spier in je borst moet je rust gunnen. Heb je regelmatig last van gastro-oesofageale reflux, dan kun je medicijnen voorgeschreven krijgen. Ook angina wordt in eerste instantie met medicijnen behandeld (vaak isosorbidedinitraat). Als dat niet werkt, wordt er soms een neurostimulator (soort pacemaker) ingebracht, of er wordt een bypass- of dotterbehandeling uitgevoerd (de vernauwde kransslagader wordt dan opgerekt, of er wordt elders een bloedvat weggehaald en als omleiding rond de vernauwing gebruikt).

De remedie bij een hartaanval hangt af van de ernst ervan. Bij lichte gevallen kan medicatie voldoende zijn. Anders kan bijvoorbeeld laserangioplastiek of een bypass-operatie noodzakelijk zijn.

Waarschuwingssignalen

Knobbels op je ballen

  • De symptomen:

Bij voelen aan je ballen (wat je eigenlijk minstens elke maand moet doen) ontdek je een knobbel.

  • De boosdoeners:

Knobbels en zwellingen in je balzak kunnen door allerlei andere dingen dan kanker worden veroorzaakt. Daaronder vallen bijvoorbeeld spermatocele zwellingen (door een verstopt zaadbuisje), epididymo-orchitis (ontstekking van zaadbal en bijbal), een liesbreuk (waarbij weefsel uit de buikholte uitsteekt), hydrocele zwellingen (vochtophopingen) of varicocele zwellingen (spataderen). Een plotselinge en erg pijnlijke zwelling van een balzak kan ook zijn veroorzaakt door torsio testis (draaiing van de zaadbal).

  • Wat moet je doen?

Raadpleeg je huisarts als je een knobbel ontdekt. “Het is jouw taak om de knobbel te vinden. Het is de taak van je huisarts om je te vertellen wat het is,” zegt Ratajczak. Als je dokter zich zorgen maakt, kan hij je doorsturen voor een scan met ultrasoongeluid. Plotselinge en hevige pijnen zijn duidelijke waarschuwingssignalen en dan moet je dus meteen naar de eerste hulp.

  • Vervolgstappen:

Spermatocele zwellingen zijn onschuldig en behoeven meestal geen behandeling. Bij Epididymo-orchitis is er vaak antibiotica nodig, terwijl varicocele zwellingen vaak worden behandeld met pijnstillers en speciaal ondergoed. Maar soms is een operatie noodzakelijk. Bij hydrocele zwellingen kan het vocht operatief worden afgevoerd en in geval van een liesbreuk volgt een routine-operatie. Torsio testis is veel ernstiger (en pijnlijker) en meestal is er binnen enkele uren een spoedoperatie nodig om de testikel te behouden.

Bij zaadbalkanker moet de betreffende zaadbal meestal worden verwijderd, waarna mogelijk nog chemotherapie of bestraling volgt. “De specialist plant de behandeling en houdt daarbij rekening met het soort zaadbalkanker en of die zich heeft verspreid voorbij de testikels,” vertelt zuster Robert Cornes van liefdadigheidsinstelling Orchid.

Waarschuwingssignalen

Rugpijn

  • De symptomen:

Chronische pijn in je rug (niet als gevolg van overbelasting of verrekking, of doordat je van je fiets bent gevallen). Pijn die aanhoudt en in de loop der tijd erger wordt.

  • De boosdoeners:

De meeste rugpijn wordt veroorzaakt door kleine verrekkingen of overbelasting (wat bij fanatieke sporters nogal eens voorkomt) of door afgeklemde of ontstoken zenuwen. Sport met veel repetitieve bewegingen (waaronder krachttraining, zwaar tillen, onderuitgezakt werken of autorijden) draagt hier allemaal aan bij. Rugpijn kan ook veroorzaakt worden door stress (en de bijbehorende gespannen rugspieren) of door overgewicht. In extreme gevallen kan het wijzen op een stijve schouder (capsulitis adhaesiva), de ziekte van Bechterev, rughernia of ischias.

“Rugpijn zit meestal in de onderrug,” vertelt Ratajczak. “Als het zich omhoog verplaatst en niet minder wordt wanneer je ligt en je ook nog gewicht verliest, kan het iets veel ernstigers zijn, zoals botkanker.”

  • Wat moet je doen?

Als sport en training een belangrijk deel van je leven zijn, is het heel waarschijnlijk dat je rugpijn ervaart. “Sporten met herhaaldelijke schokken of draaien, zoals hardlopen, golf of tennis, verhogen het risico,” vertelt Dr. Ajai Seth, sport- en inspanningsmedisch adviseur bij Charity Challenge Tours-operator Classic Tours. “Wandelen, zwemmen en yoga kunnen helpen, net zoals het veranderen van je slaaphouding.”

Waarschuwingssignalen

Als de pijn aanhoudt, kan je huisarts je doorsturen naar een fysiotherapeut. Of je dat vergoed krijgt, hangt onder andere af van je leeftijd. Een aanvullende verzekering afsluiten kan handig zijn om de kosten te beperken. Er zijn aanwijzingen dat acupunctuur ook kan helpen.

  • Vervolgstappen:

Er zijn misschien wel net zoveel behandelingen voor rugpijn zijn als dat er ruggen zijn. Huisartsen kiezen vaak voor fysiotherapie, maar osteopaten en acupuncturisten bieden ook oplossingen, van manuele therapie tot naalden. Er zijn ook radicalere behandelingen zoals lasertherapie, elektrotherapie, therapeutisch ultrasoongeluid en TENS-apparaten, maar er zijn weinig duidelijke bewijzen voor het nut hiervan.

Afgeklemde of ontstoken zenuwen worden vaak behandeld met steroïden of verdovende injecties. Een operatie is alleen nuttig als geen enkele andere remedie helpt. Bij een hernia kan het nodig zijn om via een operatie de uitstulping van de beschadigde tussenwervelschijf te verwijderen.

Waarschuwingssignalen

Aanhoudende hoofdpijn

  • De symptomen:

Je hebt last van regelmatige, langdurige en zeer intense hoofdpijnen.

  • De boosdoeners:

Hoofdpijnen zijn slechts in zeldzame gevallen een symptoom van een hersentumor, maar het zijn altijd duidelijke waarschuwingssignalen. De meest voorkomende hoofdpijn (spanningshoofdpijn) wordt veroorzaakt door stress, overmatig alcoholgebruik, te weinig slaap of eten, fel zonlicht, uitdroging, depressie of eenvoudigweg lawaai. Hoofdpijn kan ook worden veroorzaakt door verkoudheid, griep of een bijholteontsteking. Migraine is heviger en minder gangbaar. Het wordt veroorzaakt door een lijst mogelijke oorzaken die te lang is om hier te noemen. Het ergste van alles is clusterhoofdpijn, waarbij je extreme pijn voelt aan één kant van het hoofd, vaak achter het oog. “Alsof je met een naald in je gezicht wordt gestoken is hoe sommige mensen het beschrijven,” zegt Ratajczak. Clusterhoofdpijn is gelukkig zeldzaam en treft slechts 1 op de 1000 mensen. Dat zijn vooral rokers, ook al zijn de precieze oorzaken ervan niet bekend.

Hoofdpijnen kunnen ook een teken zijn van meningitis (nekkramp) of koolmonoxidevergiftiging. Als hoofdpijn erg plotseling en pijnlijk is, kan het gaan om een gescheurd hersenaneurysma, waarbij een verwijd bloedvat in de hersenen scheurt.

  • Wat moet je doen?

Bij spanningshoofdpijn, helpen pijnstillers en ontspanning meestal snel. Migraine-patienten kunnen sterkere medicijnen nemen, in de vorm van triptanen (en zich verschuilen in een verduisterde kamer). Bij clusterhoofdpijn is medische hulp noodzakelijk. Er zijn sterke middelen voor beschikbaar. Bij ernstigere problemen zoals nekkramp of een gescheurd hersenaneurysma (of als bij de hoofdpijn ook misselijkheid en overgeven optreedt terwijl je geen kater hebt), moet je direct naar het ziekenhuis.

Waarschuwingssignalen

  • Vervolgstappen:

Triptanen zorgen ervoor dat bloedvaten bij de hersenen zich vernauwen. Daarnaast kunnen migraines worden behandeld met zogeheten transcraniële magnetische stimulatie (TMS). Dit is een techniek waarbij door middel van korte magneetpulsen door de huid stroom wordt opgewekt in de hersenen. Clusterhoofdpijn wordt behandeld met een keur aan geneesmiddelen, maar ook wel met zuurstoftherapie. Daarbij wordt pure zuurstof via een masker ingeademd.

Mocht je toch een tumor hebben (wat gelukkig vrij onwaarschijnlijke is), zal die operatief verwijderd moeten worden. “Craniatonomie wordt het meest gebruikt,” vertelt Bill Carlin, verpleger en kankerspecialist bij Macmillan Cancer Support. “De chirurg verwijdert een klein stukje van de schedel, verwijdert de tumor of zo veel als mogelijk is, en sluit het 'luikje' weer. Dit wordt opgevolgd door bestraling of chemotherapie.” Het luikje kan al na twee maanden weer vastgegroeid zijn.

Waarschuwingssignalen

Conclusie

Ook al zijn alle soorten pijn waarschuwingssignalen van je lichaam, er hoeft niet altijd iets ergs aan de hand te zijn. Na het lezen van dit artikel weet je wat beter wanneer je je wel en geen zorgen hoeft te maken. Probeer jezelf niet gek te maken door als een dolleman te gaan googelen, maar ga bij twijfel direct naar de dokter. Die is ervaren en weet de meeste waarschuwingssignalen prima te duiden. Zorg in elk geval voor voldoende beweging, rook niet en eet gezond (aangevuld met supplementen zoals Vitamin Complex en Omega 3). Dan doe je alles wat je er aan kunt doen.